Gemeente implementeert AI-beleid met focus op veiligheid en ethische inzet van AI

Tientallen AI-toepassingen
in kaart gebracht
1 duidelijke visie op
AI en de inzet ervan
10 wkn tot vastgesteld
beleid
← Alle klantcases

De uitdaging

Kantoorgebouwen met snelle lichtsporen ertussen

Wat doe je als gemeente wanneer je medewerkers volop AI gebruiken zonder voorwaarden? En hoe zorg je er dan voor dat dat verantwoord en ethisch gebeurt?

Net als bij andere organisaties werd binnen de gemeente volop gebruik gemaakt van AI. Beleidsmedewerkers lieten notities samenvatten door gratis chatbots, communicatie schreef teksten met AI en een team had zelfs op eigen initiatief een tool ingericht die klachten automatisch sorteerde. Stuk voor stuk goede initiatieven die bijdragen aan het verbeteren van de dienstverlening, maar met oncontroleerbare risico's.

De CISO en de functionaris gegevensbescherming zagen de risico's: vertrouwelijke stukken die buiten de organisatie belandden en toepassingen die onder de AI-verordening mogelijk als hoog risico worden geclassificeerd. Als MT kun je dan neigen naar een (tijdelijk) verbod, maar in de realiteit stijgt dan enkel het risico op verder ongecontroleerd en onethisch gebruik.

Om deze risico's te beperken wilde de gemeente een werkbaar beleid met oog op veiligheid en ethiek: de risico's beheersen terwijl medewerkers juist de ruimte krijgen om AI verantwoord te gebruiken.

De oplossing

Het werkelijke gebruik in kaart brengen, beoordelen van elke toepassing op risico en dat vertalen naar beleid dat voor medewerkers ook echt werkbaar is.

  • Gesprekken met alle afdelingen om ook gebruik boven tafel te halen dat niet via IT liep
  • Elke toepassing geclassificeerd aan de hand van de risicocategorieën van de AI-verordening
  • Opstellen van een beleid met duidelijke principes, een lijst met toegestane toepassingen en duidelijke kaders voor hoe je AI verantwoord gebruikt
  • Een duidelijk overzicht van de medewerkers die verantwoordelijkheden dragen op het vlak van AI, inclusief hoe ze deze verantwoordelijkheden uitoefenen
  • Een veilige AI-omgeving die de gemeente zelf beheert, zodat medewerkers niet hoeven uit te wijken naar gratis tools
Keuze 01

Geen verbod, maar een veilig alternatief

Een verbod vergroot het risico op ongecontroleerd gebruik. Het inrichten van een veilige omgeving was dus net zo belangrijk als de regels.

Keuze 02

Starten met wat er echt gebeurt

Het beleid is geschreven op het werkelijke gebruik in de organisatie, niet op een theoretisch beeld van wat medewerkers zouden doen.

Keuze 03

Het risico is leidend voor het beleid

Het beleid is ingericht op basis van de vastgestelde risico's. Toepassingen worden daarin geplot in plaats van de toepassing leidend te laten zijn.

Keuze 04

Een vast moment om nieuwe toepassingen te toetsen

Om de implementatie up-to-date te houden, is er een vast moment ingepland om nieuwe toepassingen te toetsen.

Doorlopen fases van ons framework
  1. 01AI-strategie
  2. 02Proces- en kansenanalyse
  3. 03Use-caseportfolio
  4. 04AI-Lab
  5. 05AI-productie en procesherontwerp
  6. 06AI-verandermanagement
Bekijk het volledige framework →

Het resultaat

Rustig kantoorgebouw in het avondlicht
1

duidelijke visie op AI en de inzet daarvan.

  • Toepassingen die vertrouwelijke gegevens naar externe diensten sturen zijn gestopt
  • Een nieuwe AI-toepassing wordt binnen twee weken getoetst
  • Het algemene bewustzijn rondom veilig en ethisch gebruik van AI is toegenomen
  • Toepassingen met gevolgen voor inwoners staan in het Algoritmeregister
Wil je hier meer over weten?

Veelgestelde vragen over AI-beleid bij gemeenten

Waarom heeft een gemeente nu al een AI-beleid nodig?
Omdat medewerkers AI nu al gebruiken, met of zonder beleid. Zonder afspraken belanden vertrouwelijke gegevens gemakkelijk bij externe diensten. Daarnaast stelt de AI-verordening eisen aan organisaties die AI inzetten en die eisen worden stap voor stap van kracht.
Is het niet veiliger om AI voorlopig te verbieden?
Een verbod voelt veilig, maar werkt vaak averechts: het gebruik gaat door, alleen buiten het zicht (van IT). Deze gemeente bood tegelijk met het beleid een veilige omgeving aan, waarmee er direct een verantwoorde alternatief lag.
Wie is binnen de gemeente verantwoordelijk voor AI?
De proceseigenaar blijft verantwoordelijk voor de toepassing in zijn proces. De CISO toetst nieuwe toepassingen en bewaakt de risico's. Zo ligt de verantwoordelijkheid bij wie het proces kent, met een vast punt voor advies en toezicht.
Moet elke AI-toepassing in het Algoritmeregister?
Nee. Registratie is bedoeld voor toepassingen met impact op inwoners. Het beleid legt vast welke toepassingen daaronder vallen en op welk moment de registratie gebeurt: voordat iets in gebruik gaat, niet achteraf. Voor de overige toepassingen volstaat de interne registratie met doel, gegevens en eigenaar.
En jouw organisatie?

Ontdekken waar jouw organisatie op dit moment staat?

Iedere organisatie werkt met AI, maar iedereen doet het anders.

AI Maturity Assessment

Bepaal in dertig vragen waar je organisatie staat

In deze case zie je welke fases van het Disruptiv framework een andere organisatie doorliep. Het assessment doet dat voor die van jou: je ziet niet alleen een score, maar ook welke fase je voortgang op dit moment begrenst en wat daar als eerste te doen staat.

  • Een score per fase, met duiding van wat die score betekent
  • Je plek op ons framework en de fase die je voortgang begrenst
  • De vervolgstappen die daar het meeste effect hebben
Start de assessment
Schermopname van de uitslag met het spinnenweb en de score per fase
Onze Purpose

Reshaping Organisations
through Disruption,
together

Neem contact op